علوم جنگل

وبلاگ علوم جنگل ،گياهان دارويي صنعتي و منابع طبیعی ایران و جهان

MAYSAM MIAR2007


 ثبت نام ازمون دکترای تخصصی دانشگاه ازاد اسلامی از روز 24 اذر ماه 86 بمدت
 
 7 روز شروع شد (PHD)

ثبت نام دكتري سال ‪ ۸۷‬دانشگاه آزاد از امروز آغاز مي‌شود

تهران، خبرگزاري جمهوري اسلامي ‪۸۶/۰۹/۲۴‬

داخلي. فرهنگي. دانشگاه
ثبت نام دوره دكتري تخصصي باآزمون و بدون آزمون سال ‪۱۳۸۷‬دانشگاه آزاد اسلامي از امروز (شنبه ‪ ۲۴‬آذرماه) آغاز مي‌شود و تا روز جمعه، هفتم دي ماه ادامه خواهد داشت.

به گزارش ايرنا، رييس مركز آزمون دانشگاه آزاد اسلامي با اعلام اين خبر اظهار داشت:ثبت نام از داوطلبان دوره‌هاي دكتري با آزمون و بدون آزمون فقط به صورت اينترنتي انجام مي‌شود و داوطلبان مي‌توانند پس از تهيه دفترچه راهنماي آزمون و يك قطعه كارت اعتباري ثبت نام از دفاتر پستي، با مراجعه به پايگاه ثبت نام الكترونيكي دانشگاه آزاد اسلامي به آدرس ‪WWW.AZMOON.ORG‬ نسبت به ثبت نام خود اقدام كنند.

دكتر "ناصر اقبالي" افزود: دفترچه راهنماي دوره دكتري تخصصي برروي پايگاه الكترونيكي ثبت نام قابل مشاهده بوده و داوطلبان درصورت تمايل مي‌توانند اطلاعات دفترچه را دريافت نموده و آن را مطالعه نمايند.

وي با اشاره به اين كه پس از خريد كارت اعتباري ثبت نام، امكان باز پس‌گيري آن توسط دفاتر پستي وجود ندارد، به داوطلبان توصيه كرد پس از آگاهي از شرايط و ضوابط ثبت نام، نسبت به تهيه كارت اعتباري اقدام كنند.

رييس مركز آزمون دانشگاه آزاد در مورد دوره‌ي دكتري تخصصي با آزمون گفت: هر داوطلب باتوجه به علاقه و بدون درنظر گرفتن مدرك كارشناسي‌ارشد خود مي‌تواند با رعايت مفاد دفترچه، رشته مورد نظر خود را انتخاب كند.

اقبالي در مورد فارغ‌التحصيلان ممتاز مقطع كارشناسي‌ارشد كه متقاضي ورود به دوره‌هاي دكتري بدون آزمون هستند، تصريح كرد: اين دسته از داوطلبان نيز مي‌توانند با تهيه دفترچه راهنما و رعايت ضوابط مندرج در آن نسبت به ثبت نام در اين دوره اقدام نمايند.

وي تاكيد كرد: متقاضيان شركت در دوره‌ي دكتري بدون آزمون بايد رشته‌اي متجانس و همنام با رشته فارغ‌التحصيلي دوره كارشناسي ارشد خود را انتخاب كنند.

رييس مركز آزمون دانشگاه آزاد اسلامي در پايان اظهار داشت: آزمون دوره دكتري تخصصي سال ‪ ۱۳۸۷‬دانشگاه آزاد اسلامي روزهاي ‪ ۲۴‬و ‪ ۲۵‬بهمن ماه ‪۱۳۸۶‬ برگزار مي‌شود.

http://www.azmoon.org/

نوشته شده در جمعه ۱۳۸٦/٩/٢۳ساعت ۱۱:۱٧ ‎ب.ظ توسط ميثم ميار نظرات () |

-A

اصول‌ حفاظت‌ از جنگلها

ريوـ 1992‌‌

(1371 ه . ش‌)

 

PRINCIPALS ON THE

CONSERVATION OF THE FORESTS

RIO - 1992


اصول‌ جنگل‌

 در آغاز تدارك‌ جهت‌ برگزاري‌ اجلاس‌ زمين‌، اميد مي‌رفت‌ كه‌ بيانيه‌اي‌ قانوني‌ دربارة‌ جنگل‌ها و معاهدات‌ پيرامون‌ تغييرات‌ آب‌ و هوا و تنوع‌ بيولوژيكي‌ در طي‌ كنفرانس‌ به‌ امضاء برسد.

 قبلاً «سازمان‌ خواروبار و كشاورزي‌ سازمان‌ ملل‌ متحد» ( FAO ) مشاوره‌ و مذاكراتي‌ را پيرامون‌ تنظيم‌ يك‌ موافقت‌نامه‌ قانوني‌ بين‌المللي‌ مربوط‌ به‌ مديريت‌ پايدار جنگل‌ها آغاز نموده‌ بود.

 در مراحل‌ اولية‌ مذاكرات‌، كشورهاي‌ صنعتي‌ خواستار موافقت‌نامه‌اي‌ شدند كه‌ بريدن‌ درختان‌ جنگل‌هاي‌ باران‌زا را كه‌ بيشتر از بقيه‌ در معرض‌ نابودي‌ هستند ممنوع‌ نمايد. كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ به‌ رهبري‌ مالزي‌ در پي‌ آن‌ بودند كه‌ هرگونه‌ توافقي‌ ناظر بر حفاظت‌ از جنگل‌هاي‌ واقع‌ در مناطق‌ معتدل‌ و يا جنگل‌هاي‌ واقع‌ در عرض‌هاي‌ جغرافيايي‌ شمالي‌ نيز باشد. اينها مناطقي‌ هستند كه‌ بخش‌ اعظم‌ جنگل‌هاي‌ پيشين‌ در آنها از بين‌ برده‌ شده‌ و جنگل‌ زدايي‌ در آنجا آهسته‌تر از مناطق‌ حاره‌ صورت‌ مي‌گيرد (نظير مناطقي‌ كه‌ در ايالات‌ متحده‌، كانادا و شوروي‌ سابق‌ يافت‌ مي‌شوند.)

 رفع‌ اين‌ اختلاف‌ نظر وسيع‌ تا هنگام‌ برگزاري‌ كنفرانس‌ ريو ممكن‌ نگرديد. ماحصل‌ مذاكرات‌، تدوين‌ يك‌ سري‌ اصول‌ جهت‌ مديريت‌ پايدار جنگل‌هاي‌ جهان‌ بود، كه‌ پايه‌اي‌ جهت‌ گفتگوهاي‌ پس‌ از برگزاري‌ اجلاس‌ شود تا يك‌ توافق‌ قانوني‌ بين‌المللي‌ پيرامون‌ مسئلة‌ جنگل‌ها به‌ دست‌ آيد. اين‌ اصول‌ در اجلاس‌ زمين‌ به‌ صورت‌ نهايي‌ در آمده‌ و تصويب‌ شدند.

 

 بيانية‌ اساسي‌ اصول‌ لازمه‌ توافق‌ كلي‌ جهاني‌ پيرامون‌ مديريت‌، حفاظت‌ و توسعه‌ پايدار انواع‌ جنگلها. اين‌ بيانيه‌ الزام‌ قانوني‌ ندارد.

 

 مقدمه‌

 (الف‌) مسئله‌ جنگلها به‌ تمامي‌ گستره‌ مسائل‌ و فرصت‌هاي‌ زيست‌محيطي‌ و توسعه‌، از جمله‌ حق‌ اجتماعي‌ـ اقتصادي‌ توسعة‌ پايدار ربط‌ پيدا مي‌كند.

 (ب‌) هدف‌ اصلي‌ اين‌ اصول‌ عبارت‌ است‌ از ارتقاء مديريت‌، حفاظت‌ از محيط‌زيست‌ و توسعة‌ پايدار و فراهم‌ آوردن‌ امكان‌ كاركردها و بهره‌گيري‌ گوناگون‌ و مكمل‌ از جنگلهاست‌.

 (ج‌) مسايل‌ جنگلها و فرصتها و امكاناتي‌ كه‌ فراهم‌ مي‌آورند مي‌بايست‌ به‌ گونه‌اي‌ فراگير و متوازن‌ در چارچوب‌ كلي‌ توسعه‌ محيط‌ زيست‌ و با التفات‌ به‌ كاركردها و استفاده‌هاي‌ گوناگون‌ آن‌ منجمله‌ استفاده‌هاي‌ سنتي‌ و تأثيرات‌ محتمل‌ اقتصادي‌ و فشارهاي‌ اجتماعي‌ ناشي‌ از منع‌ يا محدود نمودن‌ اينگونه‌ استفاده‌ها و نيز امكانات‌ بالقوه‌اي‌ كه‌ مديريت‌ پايدار جنگل‌ها براي‌ توسعه‌ ايجاد مي‌نمايد بررسي‌ گردند.

 (د) اين‌ اصول‌ نخستين‌ توافق‌ كلي‌ جهاني‌ پيرامون‌ جنگلها را منعكس‌ مي‌سازد. باتعهد نمودن‌ به‌ اجراي‌ سريع‌ اين‌ اصول‌، كشورها خود را هم‌ چنين‌ مصمم‌ به‌ ارزيابي‌ متناسب‌ بودن‌ آن‌ براي‌ ارتقاء همكاري‌ بين‌المللي‌ در مورد مسائل‌ جنگل‌ مي‌دانند.

 (ه) اين‌ اصول‌ در مورد كلية‌ جنگلها، چه‌ طبيعي‌ و چه‌ مصنوعي‌، و در تمام‌ مناطق‌ جغرافيايي‌ و آب‌ و هوايي‌، از جمله‌ مناطق‌ سردسير، گرمسير، معتدل‌، نيمه‌ معتدل‌، حاره‌ و نيمه‌ حاره‌ قابل‌ اجرا مي‌باشند.

 (و) تمامي‌ انواع‌ جنگلها از روندهاي‌ تكاملي‌ پيچيده‌ و منحصربفرد اكولوژيكي‌ برخوردارند كه‌ پاية‌ توانمندي‌ حاضر و بالقوه‌ آنها را در تأمين‌ منابع‌ لازمه‌ رفع‌ نيازهاي‌ انساني‌ و ارزش‌هاي‌ محيط‌زيستي‌ تشكيل‌ داده‌ و لذا مديريت‌ كارآمد و حفاظت‌ از آنها در زمرة‌ توجهات‌ دولتهايي‌ است‌ كه‌ اين‌ جنگل‌ها به‌ ايشان‌ تعلق‌ داشته‌ و نيز براي‌ جوامع‌ محلي‌ و نيز محيط‌زيست‌، به‌ عنوان‌ يك‌ تماميت‌ ارزشمنداند.

 (ز) جنگلها لازمه‌ توسعه‌ اقتصادي‌ و حفظ‌ كلية‌ اشكال‌ حيات‌ مي‌باشند.

 (ح‌) با توجه‌ به‌ آن‌ كه‌ مديريت‌، حفاظت‌ و توسعه‌ پايدار جنگل‌ها در بسياري‌ از كشورها در سطوح‌ متفاوت‌ فدرال‌ / ملي‌، مركزي‌، استاني‌ و محلي‌ انجام‌ مي‌گيرد، لازم‌ است‌ اين‌ كشورها مطابق‌ با قوانين‌ اساسي‌ و يا ديگر قوانين‌ خويش‌ اين‌ اصول‌ را در سطوح‌ مختلفه‌ پيگيري‌ نمايند.

 

 

 اصول‌ / عناصر

 1ـ (الف‌) دولتها بر اساس‌ منشور ملل‌ متحد و اصول‌ قوانين‌ بين‌المللي‌ از حق‌ حاكميت‌ استفاده‌ از منابع‌ خويش‌ مطابق‌ سياست‌هاي‌ زيست‌ محيطي‌ خود برخوردارند و مؤظفند يقين‌ حاصل‌ نمايند فعاليت‌هايي‌ كه‌ در قلمرو قانوني‌ يا تحت‌ كنترل‌ ايشان‌ انجام‌ مي‌گردد موجب‌ خسارت‌ به‌ محيط‌ زيست‌ ديگر كشورها يا مناطق‌ خارج‌ از قلمرو ملي‌ ايشان‌ نمي‌گردد.

 (ب‌) تأمين‌ كل‌ هزينه‌هاي‌ افزايشي‌ مورد توافق‌، حصول‌ به‌ مزاياي‌ ناشي‌ از حفاظت‌ جنگلها و توسعة‌ پايدار آن‌ مستلزم‌ همكاري‌ فزايندة‌ بين‌المللي‌ بوده‌ و بايد جامعة‌ بين‌المللي‌ متساوياً در آن‌ مشاركت‌ جويد.

 2ـ (الف‌) دولتها از حق‌ حاكميت‌ و غير قابل‌ دخالت‌، بهره‌گيري‌، مديريت‌ و توسعة‌ جنگل‌هاي‌ خود، مطابق‌ با نيازهاي‌ توسعه‌اي‌ و سطح‌ توسعة‌ اجتماعي‌ و اقتصادي‌ خويش‌ و بنا بر سياستهاي‌ ملي‌ همساز با قوانين‌ و توسعة‌ پايدار، از جمله‌ تبديل‌ آن‌ براي‌ استفاده‌هاي‌ ديگر در چارچوب‌ برنامه‌ كلي‌ توسعة‌ اجتماعي‌ و اقتصادي‌ و مطابق‌ با سياست‌هاي‌ عقلايي‌ بهره‌گيري‌ از زمين‌ برخوردارند.

 (ب‌) منابع‌ و سرزمين‌هاي‌ جنگلي‌ بايد بطور پايدار به‌ گونه‌اي‌ مديريت‌ شوند كه‌ پاسخگوي‌ نيازهاي‌ اجتماعي‌، اقتصادي‌، محيط‌ زيستي‌، فرهنگي‌ و روحاني‌ نسل‌هاي‌ حاضر و آينده‌ باشند. اين‌ نيازها مشتمل‌اند بر نياز به‌ محصولات‌ و خدمات‌ جنگلي‌ نظير چوب‌ و محصولات‌ چوبي‌، آب‌، غذا، خوراك‌ دام‌، دارو، سوخت‌، پناهگاه‌، اشتغال‌، تفريح‌، مأواي‌ جانوران‌، تنوع‌ مناظر زمين‌، مخازن‌ و منابع‌ جذب‌ كربن‌ و ساير محصولات‌ جنگلي‌. جهت‌ حراست‌ از ارزش‌هاي‌ متعدد جنگل‌ها، بايد اقدامات‌ مناسب‌ براي‌ حفاظت‌ از آنها در مقابل‌ اثرات‌ مخرب‌ آلودگي‌، از جملة‌ آلودگي‌ هوا، آتش‌ سوزي‌، انگل‌ و بيماري‌هاي‌ گياهي‌ صورت‌ بگيرد.

 (ج‌) فراهم‌ آوردن‌ اطلاعات‌ صحيح‌ و بموقع‌ و معتبر دربارة‌ جنگلها و سيستم‌هاي‌ زيست‌محيطي‌ جنگل‌ها براي‌ ايجاد آگاهي‌ عمومي‌ و اتخاذ تصميمات‌ آگاهانه‌ ضروري‌ است‌.

 (د) دولتها بايد امكانات‌ لازم‌ را براي‌ شركت‌ طرفهاي‌ علاقمند، از جمله‌ جوامع‌ محلي‌ و مردم‌ بومي‌، صنعت‌، نيروي‌ كار، سازمان‌هاي‌ غيردولتي‌ و افراد مستقل‌، ساكنان‌ جنگل‌ها و زنان‌ در تدوين‌ برنامه‌ريزي‌ و اجراي‌ سياست‌هاي‌ ملي‌ دربارة‌ جنگل‌ها فراهم‌ كنند.

 3ـ (الف‌) سياست‌ و استراتژي‌هاي‌ ملي‌ بايد باعث‌ ايجاد چارچوبي‌ جهت‌ تلاش‌ بيشتر از جمله‌ تأسيس‌ و تقويت‌ نهادها و برنامه‌هاي‌ مديريت‌، حفاظت‌ از توسعه‌ پايدار جنگل‌ها و سرزمين‌هاي‌ جنگلي‌ گردد.

 (ب‌) تنظيمات‌ نهادين‌ بين‌المللي‌، با استفادة‌ مناسب‌ از سازمان‌ها و مكانيسم‌هاي‌ موجود، مي‌بايست‌ همكاري‌ بين‌المللي‌ در زمينة‌ جنگل‌ها را تسهيل‌ نمايد.

 (ج‌) كلية‌ جوانب‌ حفاظت‌ از محيط‌ زيست‌ و توسعة‌ اجتماعي‌ و اقتصادي‌ تا آنجا كه‌ به‌ موضوع‌ جنگلها مربوط‌ مي‌شوند، بايد منسجم‌ و جامع‌ باشند.

 4ـ نقش‌ حياتي‌ انواع‌ جنگلها در حفظ‌ فرآيندها و توازن‌ اكولوژيكي‌ در سطح‌ محلي‌، ملي‌، منطقه‌اي‌ و جهاني‌، و نيز نقش‌ آنها در حفاظت‌ از اكو سيستم‌هاي‌ شكننده‌ زيست‌محيطي‌، آبخيزها، منابع‌ آب‌ شيرين‌ و اهميت‌ آنها به‌ عنوان‌ مخازن‌ غني‌ تنوع‌ زيستي‌ و منابع‌ بيولوژيكي‌ و منابع‌ ژنتيكي‌ جهت‌ تهية‌ محصولات‌ بيوتكنولوژيكي‌ و فتوسنتز بايد شناخته‌ شود.

 5ـ (الف‌) سياست‌هاي‌ ملي‌ جنگلها بايد هويت‌ و فرهنگ‌ و حقوِ مردم‌ بومي‌ و جوامع‌ آنها و ساير جوامع‌ و ساكنان‌ جنگلها را به‌ رسميت‌ شناخته‌ و از آن‌ حمايت‌ نمايد. شرايط‌ مناسب‌ براي‌ آنكه‌ اين‌ افراد و جوامع‌ بتوانند در استفاده‌  از جنگلها سهم‌ اقتصادي‌ داشته‌، قادر باشند به‌ فعاليت‌ اقتصادي‌ دست‌ بزنند، هويت‌ فرهنگي‌ و نظام‌ اجتماعي‌شان‌ را حفظ‌ كنند و از يك‌ سطح‌ زندگي‌ مناسب‌ و رفاه‌ برخوردار باشند، مي‌بايست‌ از طرِ لازم‌ منجمله‌ روش‌هاي‌ مالكيت‌ مناسب‌ كه‌ انگيزه‌هاي‌ مديريت‌ پايدار را فراهم‌ آورد، ايجاد گردد.

 (ب‌) شركت‌ كامل‌ زمان‌ در كلية‌ جوانب‌ مديريت‌، حفاظت‌ و توسعة‌ پايدار جنگلها بايد فعالانه‌ تشويق‌ شود.

 6ـ (الف‌) تمامي‌ انواع‌ جنگلها از طريق‌ عرضه‌ انرژي‌ تجديدشونده‌ زيستي‌، به‌ ويژه‌ در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ نقش‌ مهمي‌ را در رفع‌ تقاضاي‌ انرژي‌ ايفا نموده‌ و تقاضاي‌ هيزم‌ مورد نياز خانواده‌ها و تقاضاي‌ صنعتي‌ مي‌بايست‌ از طريق‌ مديريت‌، جنگل‌ كاري‌ و تجديد جنگل‌ به‌ گونه‌اي‌ پايدار تأمين‌ گردد. در راستاي‌ اين‌ هدف‌ نقش‌ بالقوه‌ كاشت‌ وسيع‌ گونه‌هاي‌ بومي‌ و نو براي‌ تأمين‌ هيزم‌ و چوب‌ صنعتي‌ بايد مد نظر قرار گيرد.

 (ب‌) سياست‌هاي‌ ملي‌ جنگلها، بايد رابطه‌ بين‌ حفاظت‌ از جنگلها، نگهداري‌ و توسعة‌ پايدار آنها و كلية‌ جوانب‌ توليد، مصرف‌، بازيافت‌ و دورريزي‌ نهايي‌ محصولات‌ جنگلي‌ را، در صورت‌ وجود چنين‌ رابطه‌اي‌ مد نظر قرار دهد.

 (ج‌) تصميم‌گيري‌ پيرامون‌ مديريت‌، حفاظت‌ و توسعة‌ پايدار منابع‌ جنگلي‌ بايد تا آنجا كه‌ ممكن‌ است‌ بر اساس‌ يك‌ ارزيابي‌ جامع‌ از ارزش‌هاي‌ اقتصادي‌ و غير اقتصادي‌ محصولات‌ و خدمات‌ جنگلي‌ و سود و زيان‌ آن‌ براي‌ محيط‌ زيست‌ اتخاذ شود. همچنين‌ تدوين‌ و توسعة‌ روشها و شيوه‌هاي‌ انجام‌ اين‌ ارزيابي‌ بايد تشويق‌ گردد.

 (د) نقش‌ جنگل‌هاي‌ مصنوعي‌ و كاشت‌ گياهان‌ كشاورزي‌ و دائمي‌ به‌ عنوان‌ منابع‌ پايدار، سازگار با محيط‌زيست‌ و تجديد شونده‌ انرژي‌ و مواد خام‌ صنعتي‌ شناخته‌ شده‌، گسترش‌ يافته‌ و تشويق‌ گردد. نقش‌ اقدامات‌ فوِ در حفظ‌ فرآيندهاي‌ اكولوژيكي‌، تقليل‌ فشار بر جنگل‌هاي‌ بكر و قديمي‌، ايجاد اشتغال‌ و توسعة‌ منطقه‌اي‌ با مشاركت‌ مناسب‌ مردم‌ بومي‌، بايد شناخته‌ شده‌ و تشويق‌ شود.

 (ه) جنگل‌هاي‌ طبيعي‌ نيز منبع‌ محصولات‌ و خدمات‌ هستند، حفاظت‌ و مديريت‌ پايدار آنها بايد تشويق‌ گردد.

 7ـ (الف‌) بايد تلاش‌ شود تا يك‌ جوّ اقتصادي‌ بين‌المللي‌ حامي‌ كه‌ مشوِ پايدار و سازگار با محيط‌ زيست‌ جنگل‌ها در همة‌ كشورها باشد، به‌ وجود آيد. اين‌ امر شامل‌ ترويج‌ الگوهاي‌ پايدار توليد و مصرف‌، فقرزدايي‌ و ايجاد امنيت‌ غذايي‌ نيز خواهد بود.

 (ب‌) براي‌ كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌اي‌ كه‌ داراي‌ مناطق‌ جنگلي‌ قابل‌ ملاحظه‌اي‌ مي‌باشند و برنامه‌هايي‌ براي‌ حفاظت‌ از جنگل‌ها، منجمله‌ حفاظت‌ از مناطق‌ جنگلي‌ طبيعي‌ اجرا مي‌نمايند، بايد منابع‌ مالي‌ خاصي‌ در نظر گرفته‌ شود. اين‌ مناطق‌ بايد در وهلة‌ اول‌ متوجه‌ آن‌ بخش‌هاي‌ اقتصادي‌ گردد كه‌ محرك‌ فعاليت‌هاي‌ جايگزيني‌ اقتصادي‌ و اجتماعي‌ مي‌باشند.

 8ـ (الف‌) براي‌ سبز كردن‌ جهان‌ بايد تلاش‌ گردد. همة‌ كشورها، خصوصاً كشورهاي‌ پيشرفته‌، بايد براي‌ جنگل‌ كاري‌، تجديد جنگل‌ و حفاظت‌ و نگهداري‌ از جنگلها دست‌ به‌ اقدامات‌ شفاف‌، مثبت‌ و مناسب‌ بزنند.

 (ب‌) با اتخاذ اقداماتي‌ كه‌ از لحاظ‌ اكولوژيكي‌، اقتصادي‌ و اجتماعي‌ مناسب‌ باشد و از طريق‌ بازسازي‌، جنگل‌ كاري‌ و درختكاري‌ مجدد روي‌ زمين‌هايي‌ كه‌ چندان‌ بارور نيستند و يا در نواحي‌ كه‌ جنگل‌ها تخريب‌ شده‌ يا از بين‌ رفته‌اند و نيز از طريق‌ مديريت‌ منابع‌ جنگلي‌ موجود، بايد براي‌ حفظ‌ و افزايش‌ پوشش‌ جنگلي‌ زمين‌ و افزايش‌ باروري‌ جنگل‌ها كوشش‌ شود.

 (ج‌) اجراي‌ سياستها و برنامه‌هاي‌ ملي‌ جهت‌ مديريت‌، حفاظت‌ و توسعه‌ پايدار از جنگل‌ها، خصوصاً در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌، بايد از طريق‌ همكاري‌ مالي‌ و فني‌ بين‌المللي‌، و در صورت‌ لزوم‌ با مشاركت‌ بخش‌ خصوصي‌ آن‌، حمايت‌ گردد.

 (د) مديريت‌ و استفادة‌ پايدار از جنگلها بايد بر اساس‌ سياست‌ها و اولويت‌هاي‌ توسعه‌اي‌ ملي‌ و برپاية‌ رهنمودهاي‌ صحيح‌ زيست‌محيطي‌ ملي‌ صورت‌ پذيرد. هنگام‌ تدوين‌ اين‌ رهنمودها بايد در صورت‌ امكان‌  و حسب‌ لزوم‌ از روش‌ها و معيارهاي‌ مناسب‌ بين‌المللي‌ استفاده‌ شود.

 (ه) مديريت‌ جنگلها بايد با مديريت‌ مناطق‌ مجاور ادغام‌ شود تا موازنة‌ اكولوژيكي‌ و باروري‌ پايدار حفظ‌ گردد.

 (و) قوانين‌ و سياست‌هاي‌ ملي‌ در رابطه‌ با مديريت‌ و حفاظت‌ و توسعة‌ پايدار جنگل‌ها بايد در عين‌ حال‌ شامل‌ جنگلهايي‌ شود كه‌ از لحاظ‌ اكولوژيكي‌ نمونه‌ قابل‌ حفظ‌ يا منحصربفرد محسوب‌ مي‌شوند منجمله‌ جنگل‌هايي‌ كه‌ از لحاظ‌ فرهنگي‌، معنوي‌، تاريخي‌، مذهبي‌ و جنبه‌هاي‌ استثنايي‌ ديگر داراي‌ ارزش‌ ملي‌ باشند.

 (ز) دسترسي‌ به‌ منابع‌ بيولوژيكي‌، از جمله‌ مواد ژنتيكي‌ مي‌بايست‌ با توجه‌ كامل‌ به‌ حقوِ مالكيت‌ كشورهايي‌ كه‌ جنگل‌ها در آن‌ واقع‌ شده‌اند و بر اساس‌ مشاركت‌ در تكنولوژي‌ و سود حاصله‌ از محصولات‌ بيولوژيكي‌ ناشي‌ از اين‌ منابع‌ بر مبناي‌ توافق‌ طرفين‌ صورت‌ پذيرد.

 (ح‌) سياست‌هاي‌ ملي‌ بايد انجام‌ ارزيابي‌ پيرامون‌ اثرات‌ زيست‌محيطي‌ را هر جا كه‌ احتمال‌ مي‌رود فعاليت‌ها اثرات‌ زيان‌ بار مهمي‌ بر منابع‌ جنگلي‌ داشته‌ باشند و همچنين‌ هر جا كه‌ اقدامات‌ فوِ تابع‌ تصميم‌گيري‌ يك‌ مقام‌ صلاحيتدار ملي‌ هستند را، تضمين‌ نمايند.

 9ـ (الف‌) تلاش‌ كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ جهت‌ تقويت‌ مديريت‌، حفاظت‌ و توسعة‌ پايدار منابع‌ جنگلي‌ شان‌ بايد با عنايت‌ به‌ اهميت‌ جبران‌ بدهي‌هاي‌ خارجي‌، خصوصاً هنگامي‌ كه‌ اين‌ بدهي‌ها بواسطة‌ انتقال‌ منابع‌ خالص‌ به‌ كشورهاي‌ پيشرفته‌ تشديد شده‌ است‌ و نيز مسئله‌ كسب‌ حداقل‌ ارزش‌ جايگزيني‌ جنگل‌ها از طريق‌ دسترسي‌ بهتر كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ به‌ بازار محصولات‌ جنگلي‌، خصوصاً محصولات‌ تمام‌ شده‌، مورد حمايت‌ جامعه‌ بين‌المللي‌ قرار گيرد. در اين‌ زمينه‌، بايد به‌ كشورهايي‌ كه‌ اقتصادشان‌ در حال‌ گذر به‌ اقتصاد بازار است‌، توجه‌ خاصي‌ معطوف‌ شود.

 (ب‌) مسايلي‌ كه‌ باعث‌ جلوگيري‌ از نيل‌ به‌ هدف‌ حفاظت‌ و استفادة‌ پايدار از جنگل‌ها مي‌گردد و ناشي‌ از فقدان‌ راه‌ حل‌هاي‌ ممكن‌ براي‌ جوامع‌ محلي‌ به‌ ويژه‌ جمعيت‌هاي‌ فقير شهري‌ و روستايي‌ است‌ كه‌ از لحاظ‌ اقتصادي‌ و اجتماعي‌ وابسته‌ به‌ جنگلها و منابع‌ جنگلي‌ هستند، بايد مورد توجه‌ دولتها و جامعة‌ بين‌المللي‌ قرار گيرند.

 (ج‌) تدوين‌ سياست‌هاي‌ ملي‌ در رابطه‌ با انواع‌ جنگلها، بايد فشارها و تقاضاهايي‌ كه‌ از ناحية‌ عوامل‌ تأثير گذارندة‌ خارج‌ از بخش‌ جنگل‌ها بر اكوسيستم‌ها و منابع‌ جنگلي‌ وارد مي‌آيد، را در نظر گرفته‌ و راه‌هاي‌ چند بخشي‌ مقابله‌ با اين‌ فشارها و تقاضاها را مورد ملاحظه‌ قرار دهد.

 10ـ بايد منابع‌ مالي‌ جديد و اضافي‌ در اختيار كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ قرار گيرد تا ايشان‌ را قادر سازد از طرفي‌ مانند جنگل‌كاري‌، تجديد جنگل‌، مبارزه‌ با جنگل‌ زدايي‌ و مبارزه‌ با تخريب‌ جنگل‌ و زمين‌ به‌ گونه‌اي‌ پايدار جنگل‌هاي‌ حوزة‌ مديريت‌ خود را محافظت‌ نموده‌ و توسعة‌ دهند.

 11ـ براي‌ آنكه‌ كشورهاي‌ جهان‌، خصوصاً كشورهاي‌ در حال‌ توسعة‌ بتوانند توانايي‌هاي‌ بومي‌ خود را جهت‌ مديريت‌، حفاظت‌ و توسعة‌ بهتر منابع‌ جنگلي‌ گسترش‌ دهند، دسترسي‌ آنها به‌، انتقال‌ تكنولوژي‌ و دانش‌ مربوطه‌ كه‌ از لحاظ‌ حفظ‌ محيط‌زيست‌، سالم‌ و مناسب‌ باشد، بر اساس‌ شرايط‌ مناسب‌ منجمله‌ شرايط‌ امتيازي‌ و ترجيحي‌، بر مبناي‌ توافق‌ طرفين‌ و مطابق‌ مفاد دستور كار 21 مي‌بايست‌ تشويق‌، تسهيل‌ و تأمين‌ مالي‌ گردد.

 12ـ (الف‌) پژوهش‌هاي‌ علمي‌، آماربرداري‌ از جنگل‌ و ارزيابي‌هايي‌ كه‌ توسط‌ نهادهاي‌ ملي‌ انجام‌ شده‌ و حسب‌ مورد متغيرهاي‌ بيولوژيكي‌، فيزيكي‌، اجتماعي‌ و اقتصادي‌ و نيز تحولات‌ تكنولوژيكي‌ و كاربرد آن‌ در زمينه‌ مديريت‌، حفاظت‌ و توسعه‌ پايدار جنگل‌ را در مد نظر داشته‌ باشند، مي‌بايست‌ از طرِ مؤثر مناسب‌ منجمله‌ همكاري‌ بين‌المللي‌ تقويت‌ گردند. در اين‌ چارچوب‌، توجه‌ كافي‌ مي‌بايست‌ مبذول‌ پژوهش‌ و توسعه‌ محصولات‌ غير چوبي‌ كه‌ به‌ گونه‌اي‌ پايدار قابل‌ برداشت‌ باشند گردد.

 (ب‌) توانايي‌هاي‌ سازمان‌هاي‌ ملي‌، حسب‌ لزوم‌ سازمان‌هاي‌ منطقه‌اي‌ و بين‌المللي‌ در زمينه‌هاي‌ آموزش‌، تربيت‌، علوم‌، تكنولوژي‌، اقتصاد، انسان‌شناسي‌ و جوانب‌ اجتماعي‌ مربوط‌ به‌ جنگلها و مديريت‌ آنها، جهت‌ حفاظت‌ و توسعة‌ پايدار جنگلها امري‌ حياتي‌ است‌ كه‌ بايد تحكيم‌ و تقويت‌ شود.

 (ج‌) تبادل‌ اطلاعات‌ در سطح‌ بين‌المللي‌ پيرامون‌ نتايج‌ پژوهش‌ و توسعه‌ در مورد جنگلها و مديريت‌ آنها بايد، حسب‌ لزوم‌ با بهره‌گيري‌ كامل‌ از نهادهاي‌ آموزشي‌ و تربيتي‌، از جمله‌ نهادهاي‌ بخش‌ خصوصي‌ تقويت‌ و گسترش‌ يابد.

 (د) توانايي‌هاي‌ بومي‌ و دانش‌ محلي‌ مربوط‌ به‌ حفاظت‌ و توسعه‌ پايدار جنگلها بايد از طريق‌ حمايت‌ مالي‌ و نهادين‌ و در همكاري‌ با جوامع‌ محلي‌ ذينفع‌، شناخته‌ شده‌، مورد احترام‌ قرار گيرد، ثبت‌ گردد و توسعه‌ داده‌ شود و در صورت‌ مناسبت‌، در برنامة‌ اجرايي‌ گنجانده‌ شود. طبعاً منافع‌ حاصله‌ از كاربرد دانش‌ بومي‌ بايد بطور عادلانه‌ با افراد ذينفع‌ تقسيم‌ گردد.

 13ـ (الف‌) داد و ستد محصولات‌ جنگلي‌ بايد براساس‌ ضوابط‌ و روش‌هاي‌ مورد توافق‌ چند جانبه‌ عاري‌ از تبعيض‌ و مطابق‌ قوانين‌ و ضوابط‌ بين‌المللي‌ تجارت‌ صورت‌ گيرد. در اين‌ رابطه‌ تجارت‌ باز و آزاد بين‌المللي‌ محصولات‌ جنگلي‌ بايد تسهيل‌ گردد.

 (ب‌) اقداماتي‌ كه‌ در رفع‌ موانع‌ تعرفه‌اي‌ و حل‌ مشكلات‌ دسترسي‌ به‌ بازارها و قيمت‌هاي‌ بهتر محصولات‌ جنگلي‌ با ارزش‌ افزوده‌ بالا و موانع‌ و مشكلات‌ مربوط‌ به‌ فرآيند نمودن‌ محلي‌ اين‌ محصولات‌ انجام‌ مي‌گردد بايد مورد حمايت‌ قرار گيرد تا كشورهاي‌ توليدكننده‌ بتوانند منابع‌ تجديد شونده‌ جنگلي‌ خود را بهتر حفظ‌ و مديريت‌ نمايند.

 (ج‌) گنجاندن‌ هزينه‌ و سود حفاظت‌ از محيط‌زيست‌ در قيمتها و مكانيسم‌ بازار جهت‌ نيل‌ به‌ امر حفاظت‌ از محيط‌زيست‌ و توسعة‌ پايدار بايد هم‌ در سطح‌ ملي‌ و هم‌ در سطح‌ بين‌المللي‌ تشويق‌ گردد.

 (د) سياست‌هاي‌ مربوطه‌ به‌ حفاظت‌ و توسعه‌ پايدار جنگل‌ بايد در سياست‌هاي‌ اقتصادي‌ و تجارت‌ و ساير سياست‌هاي‌ مربوطه‌ ادغام‌ گردد.

 (ه) سياست‌هاي‌ مالي‌، تجاري‌،صنعتي‌، حمل‌ و نقل‌ و ديگر روش‌ها و سياست‌هايي‌ كه‌ محتملاً منجر به‌ نابودي‌ جنگلها مي‌گردد، بايد كنار گذاشته‌ شود. سياست‌ هاي‌ مناسبي‌ كه‌ حسب‌ لزوم‌ متضمن‌ مشوقاتي‌ بوده‌  و هدف‌ آن‌ مديريت‌، حفاظت‌ و توسعه‌ پايدار جنگل‌ هاست‌ بايد مورد حمايت‌ قرار گيرند.

 14ـ اقدامات‌ يك‌ جانبه‌اي‌ كه‌ با موافقت‌نامه‌ها و تعهدات‌ بين‌المللي‌ منافات‌ داشته‌ باشند و منجر به‌ محدود كردن‌ يا ممنوع‌ كردن‌ تجارت‌ جهاني‌ چوب‌ و ساير محصولات‌ جنگلي‌ گردند، بايد جهت‌ نيل‌ به‌ هدف‌ درازمدت‌، مديريت‌ پايدار جنگلها كنار گذاشته‌ شده‌ و از اتخاذ آن‌ اجتناب‌ گردد.

 15ـ آلوده‌كننده‌ها، به‌ ويژه‌ آلوده‌كننده‌هاي‌ هوا، منجمله‌ آن‌ دسته‌ از آلوده‌كننده‌هاي‌ مسئول‌ ريزش‌ باران‌هاي‌ اسيدي‌، كه‌ موجب‌ صدمه‌ به‌ سلامت‌ جنگل‌ها در سطح‌ محلي‌، ملي‌ و بين‌المللي‌ مي‌گردند بايد تحت‌ كنترل‌ قرار گيرند.

http://www.birjandzist.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=153&Itemid=101

نوشته شده در پنجشنبه ۱۳۸٦/٩/٢٢ساعت ۸:۳٤ ‎ب.ظ توسط ميثم ميار نظرات () |

جنگل ها و اثر آن در تسکین سیل
شاید بتوان ایجاد پوشش گیاهی را مهمترین بخش برنامه های بهسازی اراضی دانست که به منظور کاهش خطرات سیلاب اجرا می گردد. ایجاد جنگل های مصنوعی برای کنترل هرز آب و جلوگیری از فرسایش خاک ایده ال به نظر می رسد. اما چنانچه کاملی از گیاهان چمنی یا بوته های در سطح خاک ایجاد گردد، می توان تاثیر مشابهی در حفاظت از خاک داشته باشد ولی تجدید حیات جنگل از اهمیت بیشتری برخوردار است زیرا این امر خود مانعی در راه بهره برداری مکرر از محصولات جنگلی، چرای دام و سایر موارد می باشد. در حالیکه هزینه ی نگهداری و حفاظت از انواع دیگر پوشش های نباتی معمولا گران و استفاده ی مکرر و زیاد از این منابع ممکن است باعث نابودی بیشتر وضعیت هیدرولوژی منطقه می گردد.
برخی از متخصصین هیدرولوژی جنگل معتقدندکه سیلاب در اراضی جنگلی تولید نمی شود و می تواند گفت عدم وجود گیاه و نبات در سطح خاک و انتقال رسوب را آسان تر می سازد. البته دبی حداکثر شاخه ی اصلی رودخانه سبب ایجاد خسارت می گردد. ولی نمی توان گفت که دبی حداکثر در نقاط سر آب یک رودخانه عامل به وجود آورنده ی دبی حداکثر در مناطق پایاب می باشد ، بلکه این دبی نتیجه ی تجمع حجمی کلیه ی هرز آب مستقیمی است که از نقاط مختلف سراب تخلیه می شود . این هرز آبها پس از تجمع در مجرای اصلی رودخانه تخلیه گردیده و به صورت جریان مواج شدیدی به مناطق پایاب سرازیر می گردند.

پوشش جنگلی دارای سه نقش مهم زیر است :

الف) پوششی سبب تثبیت خاک می گردد.
فرسایشی که بعضی مواقع پس از برش جنگل و استفاده از اراضی حاصله تولید می گردد ، نقش اصلی جنگل ها را در سیلاب دهی نشان می دهد . ورود رسوبات مناطق سراب بدون آبراهه های اصلی و ته نشین شدن بعدی آن علاوه بر اینکه سبب افزایش سطح سیلابی در مجاری می گردد و در مراحل نهایی نشست گل ولای در نهرها ، مناطق سیل گیر ، مخازن و حتی خود مجاری و آبراهه ها ،خساراتی را سبب می گردد . در بعضی مناطق که دارای شیبها ی تندی هستند ، ریشه ی درختان و درخت های جنگلی با حفظ و نگهداری خاک از ایجاد فرسایش توده ای در دوره های بارش و پس از بروز آتش سوزی های شدید جلوگیری می کند.
ب) پوشش جنگلی ذخیره ی رطوبت خاک را افزایش می دهند.
چون تبخیر و تعرق پوشش جنگلی از سایر جوامع گیاهی بیشتر است ، از اینرو در فصول تابستان و پائیز خاک ها ی جنگلی معمولا خشک هستند . حال اگر در این دوره ی بارانی سیل آسا ریزش کند قسمت اعظم هرز آب زیر سطحی تبدیل به نگهداشت ذخیره ای در خاک جنگلل می گردد. از یانرو حجم هرز آب مستقیم تولید شده در سطح جنگل کمتر بوده و دبی حداکثر سیلاب در مناطق پایاب کاهش می یابد . طبق مطالعات اخیر قطع یکسره ی پوشش انبوه جنگلی ، حجم جریان هرز آب را به مقدار 30% طی وقوع سیلاب های متوسط و به مقدار 15% طی بروز سیلاب های شدید افزایش داده است.
ج) پوش جنگلی حالت نفوذ پذیری مناسبی به خاک می دهد.
اراضی حاصله از تبدیل جنگل ها به طور اصولی تحت استفاده های کشاورز ی، چرای مفرط دام ، آتش سوزیهای مکرر و احداث جاده های بی مورد و تفرجگاه های غیر ضروری ، سبب کاهش سریع نفوذ آب در خاک و ارتقاء سیلاب های محلی و افزایش حجم هرز آب می گردد.به عبارت دیگر می توان گفت که کاهش یا متوقف شدن نفوذ پذیری خاک پس از قطع درختان جنگل تنها به سبب حذف درختان نمی باشد بلکه بیشتر به علت عملیات و اقداماتی است که متعاقب آن بر روی اراضی صورت می گیرد. برای اینکه پیک سیلاب در مناطق پایاب به شدت افزایش یابد ، لازم است نفوذ پذیری خاک در سطح وسیعی که مکن است صدها کیلومتر مربع را در برگیرد. همزمان و به طور موثر و شدیدی کاهش می یابد که البته این شرایط کمتر به وجود می آید. تولید سیلاب در مناطق باتلاقی اعم از جنگل و غیر جنگل به سرعت و با شدت صورت می گیرد زیرا ریزش باران سبب ارتقاء سطح ایستابی و قرار گرفتن آن در سطح کلی وسعت آبگیر می گردد و سپس آب بدون اینکه تحت تاثیر شیب نقاط پست قرار گیرد ، به سرعت وارد آبراهه گردیده و به نقاط پایاب منتقل می شود.
در مناطق جنگلی یا غیر جنگلی پر شیب که خاک کم عمقی ( 0.6 متر ویا کمتر) داشته و تحت بارندگی های شدید قرار می گیرند، هرز آب مستقیم نیز به سرعت تولید می گردد. بنابراین شکی وجود ندارد که جنگل سبب کاهش فرسایش خاک و تقلیل رسوب گذاری شده و از ایجاد خسارت مناطق پایاب می نماید.
خاک های جنگلی به دلیل نفوذ بسیارزیادی که نسبت به خاک ها ی معمولی دارند.(حدود 400 برابر) ، دارای قدرت ذخیره سازی آب هستند به طوری که این مقدار حدود 200 تا 500 متر مکعب در سال درهر هکتار اراضی جنگلی برآورد شده است.

نقش جنگل ها در بالا بردن کیفیت آب
جنگل ها به عنوان فیلتر های طبیعی نقش بسیار مهمی در بالا بردن کیفیت آب بر عهده دارند . آب ضمن عبور از لایه های مختلف خاک و پوشش گیاهی ، مواد شیمیایی خود را در خاک و گیاه جا گذاشته و تصفیه می شود. بر اساس یک تحقیق انجام شده در پنسیلوانیا ی امریکا ، در اثر رها کردن فاضلاب های شهری در یک جنگل به مدت 12 سال ، 95% جریان مذکور به صورت اب زیرزمینی قرار گرفت. لازم به ذکر است که از هر بارش در جنگل ، حدود 10% از آن به جریان سطحی موقت در جنگل به راه می افتند و 10% هم به صورت سفره ی آب موقت تحت الارضی نفوذ می کنند و حدود 15% به ذخایر آب زیرزمینی افزوده می گردد و در نهایت بخش اعظم آن (حدود 30%) صرف تغذیه آبی پوشش جنگل می شود.
با تشکر فراوان از استاد ارجمند مهندس غفوری
منبع: هشتمین سمینار سراسری آبیاری و کاهش تبخیر
منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم.

 

نوشته شده در یکشنبه ۱۳۸٦/٩/۱۸ساعت ۱۱:٠٩ ‎ب.ظ توسط ميثم ميار نظرات () |

نقش جنگل در مقدار يا شدت بارندگي جاي بحث دارد و هنوز اين مسئله عميقاً بررسي و به نتيجه نرسيده است. بسته به اندازه حوضه، شرايط اقليمي و خاك شناسي و طبيعت پوشش آن در يك بارندگي معادل، جنگل نقش تعيين كننده و موثري درميزان رواناب حوضه دارد. با بررسي اين مسئله در نقاط مختلف دنيا، نتايج بحث انگيزي حاصل شده است. از سوي ديگر همه محققين در نقش داشتن جنگل در رواناب حوضه در زمان سيل اتفاق نظر دارند.

جنگل مطمئناً نقش قابل توجه در جذب باران و گرفتار ساختن آن در بين شاخ و برگ رستني ها و خاك سطحي دارد. اين پديده در بارش هاي كم بسيار تاثير دارد ولي در بارش هاي سنگين و با شدت بالا اين نقش به شدت كاهش مي يابد. در اين حالات حتي اگر فقط نقش جذب باران را در كاهش سرعت برخورد باران به زمين و به تاخير افتادن آن را در نظر بگيريم، همين كاهش سرعت موجب كمتر شدن تراكم خاك سطحي نسبت به سقوط
سريع قطره ها شده و بدين ترتيب، مخصوصاً در خاك هاي رسي، از تشكيل لايه غير قابل نفوذ در سطح خاك جلوگيري مي كند. سهم بيشتر مزاياي جنگل در پوشش كف از برگ ها، گياهان و رستني هاي آن است كه سهمي از بارندگي را جذب كرده و با تاخير انداختن جريان سطحي و آن بخش از روانابي كه در زمين نفوذ نمي كند، تاثير مثبت در تاخير جريان رواناب دارد.

بالاخره جنگل با متراكم كردن مواد آلي و گسترش ميكروارگانيسم ها در فرايند تبديل خاك و غني سازي آن تاثير زياد دارد. خاك عمقي نيز در اثر اين تبديلات، ظرفيت بالايي از تراوش و نگهداري آب را به دست مي آورد. اين تغييرات كيفي موجب مي شود كه رواناب به تاخير افتاده و پس از سيلاب جريان يابد. به همين ترتيب، جنگل با پوشش سطحي آن از برگ ها و رستني ها اثر بالايي در پايين آوردن فرسايش خاك دارد.

جنگل با محدود كردن پديده فرسايش و تاخير در جريان سطحي، تاثير به سزايي در كاهش خسارات و خطر پذيري ناشي از اين عوامل دارد. نگهداري از جنگل، باز گرداندن آن به حالت اول، يا ايجاد آن در حوضه آبريز يكي از ابزارهاي اصلي در مديريت حوضه آبريز است. در عين حال بايد در نظر داشت كمّي كردن اثرات احياء جنگل (به عنوان قسمتي از طرح مديريت يكپارچه سيلابدشت) اگر غيرممكن نباشد، بسيار مشكل است

 

نوشته شده در یکشنبه ۱۳۸٦/٩/۱۸ساعت ۱٠:٥۸ ‎ب.ظ توسط ميثم ميار نظرات () |

مقدمه
کشور پهناو رایران هم اکنون در شمال کشور حدود 12 میلیون هکتار جنگل دارد. که عموما از جنگل های شمال برداشت چوبی صورت گرفته و در جنگل ها خارج از شمال , چوب برداشت نشده بلکه حفاظت از آنها برای تولید محصولات فرعی و حفاظت آب و خاک است. ارزش چوب جنگل های شمال کشور بالغ بر 200 میلیارد ریال برآورداورد می شود که این میزان به غیر از ارزش های زیست محیطی آن است. این موضوع می تواند مؤید این مطلب باشد که جنگل می تواند نقش بسیار والائی در شکوفایی هر چه بیشتر در اقتصاد بدون صنعت نفت کشور ایفا نماید. اما در کنار این واقعیت باید توجه داشت که ارزش زیست محیطی در اقتصاد ملی منظور نشده و در تولید ناخالص ملی فقط چوب در حساب ها منظور می شود. علت این امر را می توان اینگونه توجیه نمود که هنوز یک شاخص ملی برای محیط زیست در کشور محقق نشده و آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد. استفاده ی بهینه از نقش های زیست محیطی می تواند ما را به این شاخص ها نزدیک نماید و به کارگیری جنگل در راستای نظام های هیدرولوژی آن , جهت بهبود وضعیت منابع آبی کشور می تواند به طور جدی مورد توجه قرار گیرد به طوری که در سیستم بهره برداری چوبی و تولید چوب هیچ گونه خللی وارد نیاید.

منابع آبی –جنگلی در ایران و جهان

بر اساس آمارهای ارائه شده از طرف سازمان هواشناسی جهان , حجم کل آب دنیا 1.4 میلیارد متر مکعب است. از این مقدار 2.5 درصد را آب شیرین تشکیل می دهد که تقریبا معادل 35 متر مکعب می باشد. بخش عظیمی از این آب شرب در سیستم چرخه ی آب به صورت تبخیر به هوا بر می گردد و فقط 41000 کیلومتر مکعب آب باقی می ماند که معادل 35 متر مکعب است. بیشترین قسمت این آب به صورت آب هرز هدر می رود و چیزی حدود 1000کیلو متر مکعب به صورت آب شیرین مصرفی دنیا در کشاورزی ،صنعت و مصارف شهری مورد استفاده قرار می گیرد.این آمار گویای این مطلب که اگر کل آب موجود دنیا به اندازه یک بشکه 200 لیتری فرض شود . آ ب قابل استفاده ساکنین زمین از آن فقط
CC20خواهد بود. به طوری که 275میلیارد متر مکعب آب موجود در کشور ناشی از نزولات جوی و ورود آبهای خارج از کشور ، سهم آب شیرین مصرفی بخش های صنعت ، کشاورزی و شهری حدود 40 میلیارد متر مکعب است. آمارهای فوق بیانگر میزان هدر رفتن آب شیرین و مصرفی در سطح این کره ی خاکی است. به طوری که اکثر کشورهای دنیا از جمله کشور خودمان با مسئله ی بحران آب به صورت جدی مواجه هستند. لازم به ذکر است که منظور از بحران آب کمبود آب نیست بلکه مسئله تنش آبی مطرح است. متوسط نیاز سرانه هر نفر در سال 800 متر مکعب است که تا سال 2050 میلادی به 1150 متر مکعب خواهد رسید. بر اساس نوعی تقسیم بندی که در سال 1933 توسط خانم فالکن مارک صورت گرفت و مورد تائید سازمان کشاورزی و خوار بار جهانی (FAO) وابسته به سازمان ملل متحد نیز واقع شد، کشور های دنیا بر اساس تنش آبی به سه دسته تقسیم بندی می شوند:
1- کشورهای بدون تنش ( با سرانه ی بیش از 1000 متر مکعب در سال)
2- کشورهای با تنش آبی مزمن ( با سرانه ی بیش از 500 تا 1000متر مکعب در سال)
3- کشورهای با تنش آبی مطلق (با سرانهی زیر 500 متر مکعب در سال)
بر اساس این تقسیم بندی ، ایران در حال حاضر در دسته ی (ب) قرار داردو در سال 2050 میلادی به دسته ی (ج) ملحق خواهد شد.
جنگل ها با توجه به اثرات و نقش های انکار ناپذیری که در نظام هیدرولوژیکی زمین دارند می توانند نقش ارزنده ای در جلوگیری از هرز رفتگی منابع آبی داشته باشند. جنگل های دنیا با سطحی معادل 3.5 میلیارد هکتار که 26% از سطح خشکی ها را در بر می گیرند، به سهم خود در جهت حفظ منابع آبی دنیا موثر بوده و بهینه نمودن این اثر می تواند مورد توجه جدی باشد ، چناچه در کشورهایی نظیر امریکا و استرلیا سالهاست بر روی این مسئله کار شده است و هیدرولوژیست های جنگل با استفاده از تکنیک های مهندسی گام های موثری در این زمینه برداشته اند. درایران نیز جنگل ها با سطحی حدود 12.4 هکتار که حدود 7.4% از خاک کشورمان را تشکیل می دهند.

هیدرولوژی جنگل
کلیه ی اثراتی که جنگل ها و بوته زارها بر روی آب و هوا ، گردش آب ، فرسایش خاک، سیلابها ، حاصلخیزی خاک، فیزیک دمای ماده و شدت اندازه ی حرکت آنها در بیوسفر جنگلی می گذارند( ا زنوک تاج درختان تا انتهای ریشه) را هیدرولوژی جنگل گویند.

بارش در جنگل و اندازه گیری آن
دو مشکل عمده در اندازه گیری بارندگی وجود دارد که هیچ کدام از آنها به طور کامل برطرف نشده است. اولین مشکل نبود دستگاه اندازه گیری دقیق و دومین مشکل نصب و به کارگیری دستگاه مورد نظر است. اولین مشکل را اشتباه دستگاه اندازه گیری و دومین مشکل را اشتباه در نمونه برداری می گویند.
این اشتباهات در اثر وجود موانع ، صعود هوا برای دامنه ها و بالاخره وجود بادهای ویژه در مناطق باز و کم وسعت جنگلی حادث می شود. طبق مطالعات آماری توده های هوایی که ایجاد بارندگی می نمایند به طور متوسط 26 کیلو متر مربع وسعت دارند لذا اگر از نظر اقتصادی امکان پذیر باشد رد هر 26 کیلومتر مربع حداقل می بایست یک دستگاه اندازه گیری نصب شود. اندازه گیری بارش در مناطق جنگلی و اطراف آن مشکلات عمده ای در بردارد. معمولا دستگاه ها در مناطقی نصب می گردد که به قدر کافی باز شده اند به طوری که هیچ گونه تاج پوششی بین زاویه ی45 درجه حادث از محل محور دهانه دستگاه وجود نداشته باشد و نیاز به باز کردن اطراف دستگاه ها در مناطق پر شیب کوهستانی بقدری وسیع است که عملا این کار غیر محتمل می گردد. بعضی ا زکارشناسان هیدرولوژی جنگل پیشنهاد کرده اند که دستگاها را روی میله های بالاتر ا زتاج پوشش درختان قرار دهند اما این وضعیت اثر جریان های باد را به طور شدیدی در دهانه باران گیر دستگاه افزایش می دهد . باز کردن جنگل در اطراف دستگاه تا اندازه ای عنوان یک حفاظ را دارد و معمولا برآورد قابل قبولی را از کل باران به دست می دهد.

اثرات جنگل در توزیع مجدد بارش

پوشش گیاهی به ویژه در جنگل ها اثرات مهمی در توزیع و پراکنش در طی ریزش دارد. کل بارش به سه طریق پراکنده می گردد:
1- قطراتی از باران که به وسیله ی شاخ و برگ درختان دریافت می شود برگاب نام دارد.
2- قطراتی را که بدون برخورد به اندام درختان می گذرند و یا از تاج پوشش آنها به زمین می ریزند میان گذر نام دارند.
3- آن قسمت از باران را که به وسیله ی شاخ و برگ درختان و ساقه ی آنها جمع آوری می شود و به زمین می رسند ساقاب نام دارند.
میان گذر و ساقاب مقدار خالص باران را نشان می دهند که بستگی به مقدار باران ، گونه ی گیاهی و فصل سال دارد. در مناطق جنگلی خالص بارش ممکن است از صفر درصد در باران های خفیف تا بیش از 95% مقدار بارش ناخالص ، در باران های شدید تغییر کند.

بارش برف در جنگل و اندازه گیری آن
جنگل ها می توانند با ایجاد سایه باعث تاخیر در ذوب شدن برف ها شود و یا با ایجاد مانع در انباشتگی برف ، رد تداوم آب شدن برف ها تاثیر گذار باشد. مدیران جنگل می توانند از یان خصوصیت در کنترل رواناب بهاره متناسب با نیازهای آبی کشتزارهای مجاور جنگل بهره بگیرند. بعضی از جنگل های مناطق شمالی امریکا طوری مدیریت می شوند تا بتواند تجمع مقدار برف را افزایش دهند بدین معنی که درختان را با توجه به وضعیت پستی و بلندی منطقه و جهت وزش بادهای غالب ، برش می زنند.
اندازه گیری مقدار برف کاری است مشکل ، اما در آبخیز های مناطقی که میزان بارش در آن زیاد است لازم است مقدار برف روی زمین با عمق برف پشته و مقدار آب تولید شده از آن را بدانیم . در این مناطق ریزش برف 70-80% مقدار بارش سالیانه را تشکیل می دهد. این وضعیت سبب ابداع روش های ویژه ای برای اندازه گیری و اداره ی برف پشته شده است. جنگل بانان در امر اندازه گیری و مدیریت برف پشته وظیفه ی مهمی به عهده دارند زیرا مناطق برف گیر اغلب جنگلی است و گفته می شود که تقریبا 75% آب مورد نیاز مناطق امریکای شمالی از این اراضی جنگلی برف گیر تامین می شود.

 

نوشته شده در سه‌شنبه ۱۳۸٦/٩/۱۳ساعت ٧:٢٢ ‎ب.ظ توسط ميثم ميار نظرات () |

نگاهي به درختان جنگلهاي شمال/ درخت كمياب "آزاد"

نوشهر، خبرگزاري جمهوري اسلامي ‪۸۶/۰۸/۲۶

داخلي. اقتصادي. جنگل‌ها. درختان. آزاد.

 

"آزاد"، درخت كميابي از تيره نارون است كه در سراسر جنگلهاي شمال به صورت پراكنده مي‌رويد و تقريبا يك درصد تعداد حجم درختان منطقه را دربرمي‌گيرد.

 

اين درخت، چوبي پركاربرد دارد و برگ زرد رنگ آن، جلوه زيبايي را در فصل پاييز پديد مي‌آورد.

 

يكي از كارشناسان ارشد سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري در گفت و گو با خبرگزاري جمهوري اسلامي درباره اين درخت گفت: درخت آزاد، مختص مناطق جلگه‌اي و كم‌ارتفاع تا ميان‌بند است.

 

"وحيد شقاقي افضلي" افزود: پايين‌ترين حد رويش آن در سواحل نوشهر و آستارا است و بالاترين آن در"گدوك " مازندران و در ارتفاع يك هزار و ‪۳۰۰ متري به چشم مي‌خورد.

 

وي باذكر اينكه درخت آزاد در جاده كندوان، در ارتفاعات بالاتر از اين مقدار هم ديده مي‌شود، گفت: اين گونه جزو درختان بلند قامت است و ارتفاع آن به ‪ ۲۵الي ‪ ۳۰متر و قطرش به بيش از يك متري مي‌رسد.

 

شقاقي اظهار داشت: عمر درخت آزاد طولاني و پوست تنه آن، صاف و نقره‌اي تا خاكستري است كه به صورت پلاك از تنه جدا مي‌شود و جاي آن نارنجي است.

 

كارشناس ارشد سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري ادامه داد: چوب اين درخت ، صنعتي و قابل ارتجاع است كه در ساخت در و پنجره، چانچو، مال بند گاوآهن و نجاري كاربرد دارد.

 

به گفته‌او برگ درخت ريز، خشن، كاغذي و دندانه‌دار است و ميوه فندقه كوچك آن، بدون واسطه به كنار برگ متصل مي‌شود.

 

شقاقي افضلي بيان كرد: آزاد، درختي است نورپسند كه طالب خاكهاي سبك و غني و عميق است و اغلب نواحي وارتيره‌اي را مي‌پوشاند و در بعضي از نواحي جلگه‌اي، توده‌هاي خالص تشكيل مي‌دهد.

 

اين كارشناس ارشد سازمان جنگلها و مراتع درباره تكثير درخت آزاد يادآور شد: آزاد با بذر و جست (ريشه جوش) زادآوري مي‌كند.

 

وي ادامه داد: اين گونه، به سرما مقاوم و به خشكي حساس است و در باغهاي سلطنتي و حاكمان محلي استان گيلان، به دليل داشتن تنه راست و برگهاي زرد زيبا در پاييز، كاشته مي‌شد.

 

بنابر آمار، در هر هكتار از جنگلهاي شمال، به طور ميانگين دو اصله درخت آزاد با مجموع حجم ‪ ۲/۸متر مكعب وجود دارد كه در حدود نيمي از آنها داراي درجه كيفي سه هستند.

 

يكي از كارشناسان ارشد جنگلداري درباره اين درخت به ايرنا گفت: آزاد، درختي كند رشد است و در جنگل‌كاريها استفاده از آن متداول نيست.

 

"ميثم ميارعباسي" گفت: چوب اين درخت ، قهوه‌اي مايل به نارنجي، نيمه- سنگين، نيمه‌سخت و با دوام است و به علت داشتن رشته‌هاي پارافشيمي فراوان، كش‌سان است.

 

به گفته او چوب آزاد، در صنايع مختلف و مصارف روستايي، كاربرد فراواني دارد و در ساخت مبل، گاري، ابزار كشاورزي، چوب اسكي، پارو، راكت ورزشي، چرخ چوبي، پره آسياب و بشكه استفاده مي‌شود.

 

ميارعباسي بيان داشت: تكثير اين درخت، بيشتر از راه بذر، در ماههاي مهر و اسفند انجام مي‌شود و خواباندن شاخه نيز معمول است ولي روش پيوندزدن چندان مرسوم نيست و فقط روي نارون، آن هم در بهار انجام مي‌شود.

 

در جنگلهاي ‪ ۱/۸ميليون هكتاري شمال، در حدود ‪ ۳۰۰گونه درختي و درحتچه‌اي شناسايي شده است.ك/‪۴

 

 

ارسال خبر: ۰۹:۱۰ ‪شنبه، ۲۶ آبان ۱۳۸۶ نسخه قابل چاپ

نوشته شده در جمعه ۱۳۸٦/٩/٢ساعت ۱٠:۳٧ ‎ب.ظ توسط ميثم ميار نظرات () |